start

ZNP przedstawił propozycje zmian w oświacie w dokumencie pt. "Pakt dla edukacji”, który - jak czytamy we wstepie - zawiera idee i postulaty, które powinny być kierunkowskazem dla władz ustawodawczych i wykonawczych, jako głos środowiska oświatowego i akademickiego, jako głos praktyków zmagających się na co dzień z tak delikatną materią, jaką jest kształcenie młodego pokolenia, ale też – a może przede wszystkim – jako głos rodziców i obywateli połączonych wspólną troską o dobrą edukację od przedszkola po doktorat.
Dokument podzielony jest na obszary tematyczne, które zawierają analizę sytuacji. Obszar pierwszy dotyczy problemów związanych z prowadzeniem szkół i placówek oświatowych, pozycji szkół publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, roli organu prowadzącego i organu nadzoru pedagogicznego oraz roli i zadań państwa wobec edukacji publicznej.
W drugim obszarze ujęte są problemy dotyczące uczniów i wychowanków, w tym zwłaszcza zadania państwa w zakresie tworzenia równych szans edukacyjnych, rozwijania systemu wsparcia dla uczniów i ich rodzin, a także związane z tym zadania szkoły i jednostek samorządu terytorialnego.
Trzeci obszar obejmuje problemy pracowników oświaty związane z kształceniem, doskonaleniem i awansem zawodowym nauczycieli oraz statusem zawodowym nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami.
Obszar czwarty dotyczy problemów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym pozycji publicznych szkół wyższych, jakości kształcenia oraz statusu zawodowego pracowników szkolnictwa wyższego i nauki.
W każdym obszarze znajdują się rekomendacje zmian. ZNP rekomenduje:
1.    Utrzymanie obowiązujących zapisów ustawowych ograniczających możliwość przekazywania szkół.
2.    Przywrócenie obowiązku uzyskania przez JST zgody kuratora oświaty na likwidację szkół i placówek oświatowych.
3.    Realizacja ogólnopolskich programów promocji dobrych praktyk w prowadzeniu publicznych szkół samorządowych.
4.    Wzmocnienie roli kuratora oświaty w zakresie organizacji pracy szkoły.
5.    Przywrócenie ustawowego zapisu o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły wyłącznie osobom będącym nauczycielami.
6.    Zmiany w systemie wyłaniania kandydatów na dyrektorów szkół.
7.    Doprecyzowanie zapisu ustawowego dotyczącego powierzania stanowiska oraz powoływania i odwoływania dyrektora szkoły.
8.    Podporządkowanie kuratora oświaty i obecnie istniejących instytucji nadzoru pedagogicznego ministrowi edukacji.
9.    Przywrócenie prawnych mechanizmów skutecznego oddziaływania organów nadzoru pedagogicznego na organy prowadzące szkoły.
10.    Wzmocnienie systemu wsparcia dla szkół ze strony nadzoru pedagogicznego.
11.    Zwiększenie wydatków na oświatę w przeliczeniu na jednego ucznia co najmniej do średniego poziomu w krajach OECD.
12.    Uwzględnienie w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla samorządów wszystkich zadań realizowanych przez szkołę.
13.    Ustawowe zagwarantowanie subwencjonowania z budżetu państwa prowadzenia przedszkoli przez JST.
14.    Urealnienie kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych oraz wprowadzenie ustawowego mechanizmu corocznej waloryzacji tej kwoty w celu zwiększenia liczby uczniów korzystających ze stypendiów szkolnych i wyprawki szkolnej.
15.    Kierowanie pomocy do najbardziej potrzebujących oraz monitorowanie wpływu instrumentów polityki społecznej na poprawę sytuacji rodzin.
16.    Powierzenie bibliotekom szkolnym zadań związanych z wyposażeniem uczniów w nowe i używane podręczniki szkolne.
17.    Zwiększenie puli środków finansowych bibliotek szkolnych na zakup obowiązkowych szkolnych zestawów podręczników dla uczniów najuboższych.
18.    Zniesienie barier w dostępie do pomocy psychologiczno-pedagogicznej poprzez rozwój sieci poradni i ich wzmocnienie kadrowe oraz zwiększenie zatrudnienia specjalistów (psychologów, pedagogów, logopedów, doradców zawodowych, rehabilitantów) w szkołach i placówkach.
19.    Zwiększenie pomocy instytucjonalnej dla rodzin niewydolnych wychowawczo.
20.    Wyraźny podział kompetencji nauczycieli i specjalistów realizujących zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
21.    Uznanie wychowania przedszkolnego za pierwszy etap systemu edukacji i tworzenie warunków do urzeczywistnienia tego celu.
22.    Objęcie wychowania przedszkolnego subwencją oświatową.
23.    Stworzenie funduszu na budowę i modernizację przedszkoli.
24.    Wprowadzenie dodatkowej wagi do algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla szkół liczących poniżej 70 uczniów w celu zwiększenia dochodów JST prowadzących małe szkoły.   
25.    Zagwarantowanie w przepisach prawa oświatowego funkcjonowania biblioteki jako jednej z pracowni szkolnych.
26.    Określenie maksymalnej liczby uczniów w oddziałach oraz zastosowanie niższych liczbowo wskaźników przy podziałach na grupy na wszystkich etapach edukacyjnych.
27.    Określenie standardów wyposażenia szkół w pomoce dydaktyczne i oprzyrządowanie, gwarantujące dostosowanie procesu nauczania do indywidualnych możliwości psychofizycznych dziecka.
28.    Stworzenie warunków do systematycznej, a nie incydentalnej, realizacji w szkołach programów profilaktycznych, przeciwdziałających przemocy, dyskryminacji i uzależnieniom.
29.    Eksponowanie w programach nauczania i programie wychowawczym szkoły treści zmierzających do kształtowania postaw prospołecznych i antydyskryminacyjnych.
30.    Przywrócenie gabinetów lekarskich i stomatologicznych do szkół.
31.    Wprowadzenie ustawowych regulacji, gwarantujących funkcjonowanie świetlicy w każdej szkole podstawowej i gimnazjum.
32.    Nowelizacja zapisów art. 42 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy Karta Nauczyciela w celu zahamowania procesu likwidacji etatów nauczycieli świetlic szkolnych.
33.    Zwiększenie kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do dożywiania.
34.    Umożliwienie większej niż obecnie liczbie dzieci korzystania z dożywiania bez dodatkowych wymagań formalnych określonych w przepisach prawa.
35.    Zahamowanie procesu likwidacji stołówek szkolnych.
36.    Monitorowanie potrzeb systemu oświaty (cykliczne badania rynku pracy przeprowadzane na zlecenie resortów edukacji i nauki).
37.    Określenie kryteriów przydatności kandydatów do zawodu nauczyciela.
38.    Zmiana standardów kształcenia nauczycieli, szczególnie w obszarze nauczycielskich umiejętności warsztatowych.
39.    Właściwe usytuowanie praktyki i jej roli w procesie kształcenia, przywrócenie szkoły ćwiczeń.
40.    Poprawa jakości i efektywności systemu doskonalenia nauczycieli.
41.    Zwiększenie dostępności sieci doradztwa dla nauczycieli.
42.    Określenie szczegółowych kryteriów doboru kandydatów na stanowisko doradcy metodycznego.
43.    Wprowadzenie obowiązku akredytacji placówek doskonalenia nauczycieli.
44.    Utrzymanie obecnie funkcjonującego systemu finansowania dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli.
45.    Wzmocnienie systemu wsparcia zawodowego nauczycieli.
46.    Utrzymanie na poziomie ustawowym dotychczasowych rozwiązań w zakresie awansu zawodowego nauczycieli.
47.    Wprowadzenie możliwości uzyskania stopni specjalizacji zawodowej przez nauczyciela dyplomowanego, w powiązaniu z gwarancją wzrostu wynagrodzenia zasadniczego i awansu zawodowego.
48.    Centralne, na poziomie ustawy Karta Nauczyciela, regulowanie najważniejszych kwestii dotyczących zawodu nauczyciela, tj.:
1)    zasad zatrudniania i zwalniania nauczycieli, w tym na podstawie mianowania
2)    maksymalnego wymiaru pensum dydaktycznego nauczycieli zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach
3)    gwarantowanej minimalnej wysokości wynagrodzenia nauczycieli, składającego się z określanego corocznie przez ministra właściwego ds. oświaty wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków, określanych na poziomie organów prowadzących
4)    awansu zawodowego, opartego o indywidualny rozwój i osiągnięcia nauczycieli, przyznawanego przez nadzór pedagogiczny i zewnętrzne instytucje administracji szkolnej
5)    przysługujących nauczycielom świadczeń pracowniczych, w tym zwłaszcza:
    rodzaju i wysokości świadczeń socjalnych
    zasad korzystania z urlopów dla poratowania zdrowia
    zasad naliczania i korzystania z funduszu na kształcenie i doskonalenie zawodowe nauczycieli
    wymiaru urlopu wypoczynkowego nauczycieli.
49.    Regulowanie w ustawie Karta Nauczyciela – w większym niż obecnie stopniu - stosunków służbowych nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez organy inne niż jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, zwłaszcza w zakresie zasad nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy.
50.    Tworzenie rozwiązań prawnych na rzecz pełniejszego wykorzystania kwalifikacji zawodowych nauczycieli.
51.     Zmiana ustawy o pracownikach samorządowych (określenie ogólnych zasad wynagradzania pracowników samorządowych na poziomie jednostki samorządu terytorialnego).
52.     Wzmocnienie pozycji i autonomii publicznych szkół wyższych oraz dalsza unifikacja rozwiązań systemowych obowiązujących w publicznych i niepublicznych szkołach wyższych.
53.     Utrzymanie zasady nieodpłatnego kształcenia na studiach stacjonarnych w uczelniach publicznych.
54.     Rozbudowanie systemu stypendiów socjalnych oraz przywrócenie socjalnej roli domom akademickim i stołówkom studenckim tak, by umożliwić podjęcie i ukończenie studiów najuboższym kandydatom.
55.     Rozszerzenie systemu stypendiów fundowanych przez instytucje i zakłady pracy oraz zwiększenie środków na kredyty i pożyczki studenckie.
56.     Znaczące zwiększenie od roku 2012 poziomu finansowania szkolnictwa wyższego, odpowiednio do zadań edukacyjnych, w relacji do wielkości Produktu Krajowego Brutto, jako niezbędny warunek prawidłowej realizacji wdrażanej obecnie reformy.
57.    Wzrost nakładów na naukę ze środków publicznych i wprowadzenie mechanizmów systemowych (ulgi podatkowe, fundusze inwestycyjne) stymulujących finansowanie pozabudżetowe (zakłady przemysłowe, firmy itp.) umożliwiających osiągnięcie w obszarze badań i rozwoju nakładów na poziomie przyjętym w Strategii Europa 2020.
58.     Obligatoryjne utrzymanie w systemie finansowania jednostek naukowych wydzielonych funduszy na badania statutowe, poza pulą środków przydzielanych w postępowaniu konkursowym (granty promotorskie, projekty badawcze, itp.).
59.     Powiązanie edukacji szkolnej z wymogami studiów oraz zdefiniowanie roli uczelni przede wszystkim jako miejsca kształcenia studentów, a nie tylko ośrodka badawczego, z podkreśleniem roli rodzaju prowadzonych zajęć dydaktycznych w systemie oceny efektów pracy nauczyciela akademickiego.
60.     Poprawa warunków nauczania: polepszenie bazy materialnej uczelni, zwiększenie nakładów na aparaturę i sprzęt, urzędowe (określane w przepisach wykonawczych do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) ograniczenie liczebności grup laboratoryjnych, seminaryjnych i projektowych.
61.     Powiązanie kształcenia w uczelniach publicznych z potrzebami społeczno-gospodarczymi kraju, wymogami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców poprzez rozszerzenie liczby kierunków zamawianych przez państwo.
62.     Współpraca uczelni w procesie kształcenia z otoczeniem społeczno-gospodarczym poprzez zwiększenie środków na praktyki zawodowe studentów oraz prowadzenie staży naukowych i zawodowych dla nauczycieli akademickich.
63.     Powrót do przyjętej w 2001 roku koncepcji ładu płacowego w szkolnictwie wyższym poprzez wprowadzenie zapisów ustawowych gwarantujących w uczelniach publicznych poziom średnich płac w grupach profesorów, adiunktów, asystentów i pracowników niebędących nauczycielami akademickimi w relacji odpowiednio 3:2:1:1 w stosunku do średniej krajowej w gospodarce narodowej.
64.     Realizacja programu sfinansowania ze środków budżetu państwa wzrostu wynagrodzeń pracowników publicznych szkół wyższych, w latach 2012-2015, do poziomu określonego powyżej.
65.     Wprowadzenie dla pracowników nauki systemu wynagrodzeń według zasad i wskaźników przyjętych w szkolnictwie wyższym.
66.     Ograniczanie wieloetatowości nauczycieli akademickich z jednoczesnym znaczącym podwyższeniem wynagrodzeń w podstawowym miejscu pracy i przyjęciem zasady finansowania ze środków publicznych (z dotacji stacjonarnej) wyłącznie nauczycieli akademickich zatrudnionych w podstawowym miejscu pracy.
67.     Skrócenie drogi awansu zawodowego nauczycieli akademickich poprzez traktowanie stopnia naukowego doktora, zgodnie z rekomendacjami Europejskiej Karty Naukowca, jako podstawowego w karierze naukowej.
68.     Osiąganie stopnia naukowego doktora dwiema drogami:
    poprzez przygotowanie i obronę pracy doktorskiej przed uprawnioną Radą Naukową w trakcie zatrudnienia na uczelni, lub
    poprzez ukończenie studiów doktoranckich i obronę pracy doktorskiej.
69.    Likwidacja stopnia naukowego doktora habilitowanego; warunkiem zatrudnienia na stanowisku profesora w uczelni wyższej winien być dorobek naukowy, dydaktyczny i organizacyjny kandydata, oceniony rzetelnie według wcześniej znanych kryteriów.
70.    Likwidacja nadawania tytułu naukowego profesora przez Prezydenta RP (powinna to być wyłączna kompetencja uczelni, zatwierdzana przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów).
71.    Zapewnienie nauczycielom akademickim warunków stabilizacji zawodowej i ekonomicznej, umożliwiającej ciągłe podwyższanie kwalifikacji poprzez przywrócenie zapisów ustawowych, gwarantujących zatrudnienie na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu w podstawowym miejscu pracy (po upływie okresu pierwszego zatrudnienia w zawodzie nauczyciela akademickiego i uzyskaniu pozytywnej oceny wyników pracy w tym okresie).
72.    Wydłużenie z dwóch do czterech lat ustawowego okresu oceny nauczycieli akademickich przy jednoczesnym przejrzystym i konkretnym uregulowaniu ustalonych wcześniej (przed okresem oceny) zasad dokonywania tych ocen, umożliwiającym pracodawcom i związkom zawodowym monitorowanie, analizę i ocenę jakości pracy kadry szkół wyższych.
73.    Przywrócenie zapisów ustawowych umożliwiających awans naukowy nauczyciela akademickiego i zmianę stanowiska w tej samej uczelni bez konieczności przeprowadzenia postępowania konkursowego (konkurs byłby natomiast wymagany przy pierwszym zatrudnieniu oraz przy pierwszym mianowaniu w danej uczelni).