Historia sztuki w przedszkolu czyli jak rozwijać ekspresję twórczą dzieci 5-letnich

Historia sztuki w przedszkolu,

czyli jak rozwijać ekspresję twórczą dzieci 5-letnich


Szczególną rolę w przedszkolu odgrywa wychowanie plastyczne. Za pośrednictwem twórczej ekspresji plastycznej i percepcji otaczającego świata wspomagany jest wszechstronny rozwój dziecka, w tym jego osobowość twórcza. Ekspresja plastyczna dziecka ma charakter spontaniczny, wynika bezpośrednio z jego przeżyć, spostrzeżeń, wyzwalając wyobraźnię i fantazję. Poprzez różnorodność i atrakcyjność zastosowanych technik plastycznych możemy wpływać na rozwój tego typu zainteresowań u dzieci. Często zadajemy sobie pytanie: Jak wychować artystę? Jak pracować z dzieckiem, aby odnalazło swój talent, by eksperymentowanie z plastyką dawało dziecku zadowolenie? 

My, nauczyciele, musimy być uważni na każdym kroku i wspierać zwłaszcza te dzieci, które mają umiarkowany talent, bo taki najłatwiej przeoczyć, dlatego pozwólmy tworzyć małemu człowiekowi i posmakować zadowolenia wynikającego z  aktu tworzenia. 

Korzyści z uprawiania sztuki
Sztuka dla niektórych dzieci może być terapią, dla innych – realizowaniem siebie i rozwijaniem talentów, ale dla wszystkich dzieci powinna być znakomitą zabawą. Poznawanie dzieł znanych artystów umożliwia dzieciom wejście w świat historii sztuki, inspiruje je do tworzenia i rozwijania własnej wyobraźni twórczej. Wprowadzenie dzieci w świat dawnych i obecnych przeżyć estetycznych, zmniejszenie dystansu pomiędzy dziełem sztuki a małym odbiorcą to według mnie jedno z zadań wychowania estetycznego. 
Każda epoka wypracowała swój własny, niepowtarzalny i oryginalny styl tworzenia. 
W każdej żyli i tworzyli artyści, którzy pozostawili po sobie ogrom dorobku plastycznego w postaci dzieł malarskich, rzeźbiarskich, architektonicznych. Nie sposób przejść obok nich obojętnie. Uważam, że ich poznanie to ciekawy element w procesie plastycznej twórczości dzieci. Sądzę, że nauczyciel nie powinien pomijać okazji do wskazywania dzieciom nieznanych im dotąd zjawisk w sztuce, powinien zachęcać, aby czerpały z tej sztuki inspiracje dla własnych prac. Ta właśnie idea była dla mnie inspiracją do stworzenia innowacyjnego planu pracy na potrzeby działającego od wielu lat i prowadzonego przeze mnie koła plastycznego.

Innowacja „Historia sztuki”
Przedmiotem mojej innowacji dydaktycznej „Historia sztuki" jest rozwój umiejętności plastycznych dzieci inspirowany wybranymi dziełami znanych artystów, tworzących od starożytności do czasów nowożytnych. Poznanie historii sztuki, dzieł tworzonych w różnych okresach, sposobów malowania, zmiany stylów tworzenia to nieodzowne elementy zajęć z dziećmi, będące wstępem do tworzenia przez nich własnych prac. 
Zadaniem innowacji, oprócz poznania wybranych elementów historii sztuki, jest nauczenie dzieci patrzenia na otaczający świat poprzez pryzmat kształtów i kolorów, kresek i plam, uczynienie małego dziecka aktywnym, wrażliwym i otwartym. Ważne jest, aby prace plastyczne wykonywane przez dzieci pozwoliły im odczuć sukces, który wzmocni poczucie własnej wartości i zmotywuje do dalszej pracy. 
Stworzenie dzieciom sytuacji, w których dziecko doświadcza, uzewnętrznia swoje uczucia, zapewnienie dzieciom dostępu do sztuki poprzez poznawanie wybranych dzieł znanych artystów rozwija ich wrażliwość estetyczną i ekspresję plastyczną.

Innowacja „Historia Sztuki” była realizowana w Przedszkolu nr 155 „Roztańczona Kraina” w roku szkolnym  2015–2016. Na zajęciach dzieci poznały sztukę różnych epok – od starożytności do czasów obecnych. Każde zajęcia poprzedzono krótkim wstępem na temat danej epoki, malarza czy dzieła, które następnie stawało się „pretekstem” do działalności plastycznej. Dzieci oglądały albumy z reprodukcjami wybranych obrazów, wypowiadały się na temat ich treści, doboru barw, technik malarskich, poznawały nazwiska znanych malarzy. 
Zajęcia cieszyły się dużym zainteresowaniem maluchów, które były zaangażowane twórczo. Dzieci poznawały nowe techniki plastyczne, rozwijały swoją wyobraźnię twórczą oraz wrażliwość estetyczną. Z większą wyobraźnią patrzą teraz na otaczający świat.  
 
Inspirowanie dzieci do aktywności twórczej odbywało się przede wszystkim poprzez metody: 
  • działań praktycznych,
  • zadań stawianych dziecku,
  • doświadczeń oraz eksperymentowania (np. mieszanie barw),
  • pokazu i obserwacji,
  • objaśnienia i instrukcji. 
W innowacji wykorzystywano również metody impresyjne, tj. prezentowanie dzieł malarstwa, i metody ekspresyjne, tj. tworzenie dzieł plastycznych, udział w wystawach plastycznych. Metody te wyzwalają inwencję twórczą dzieci oraz stwarzają warunki do wszechstronnego rozwoju.
 
Oto wykaz przykładowych prac, wykonanych przez dzieci, inspirowanych dziełami sztuki z całego świata. Wśród propozycji są prace oparte na materiałach i technikach, którymi posługiwali się autorzy znanych dzieł. Inne skupiają się na tematach i scenach, po jakie sięgali.

 

  • „Hieroglify – pismo starożytne” – rysowanie suchymi pastelami na szarym papierze.
  • „Starożytny Egipt – bogowie” – kolorowanie postaci bogów egipskich kredkami pastelowymi olejnymi, malowanie złotą farbą, wykonanie ramy obrazu z wykorzystaniem skrawków tapet, ozdabianie brokatem.„Starożytna Grecja – waza grecka” – odrysowywanie kształtu od szablonu, wycinanie z szarego papieru, wykonywanie ornamentów kredkami pastelowymi olejnymi.
  • „Słoneczniki – Vincent Van Gogh” (postimpresjonizm) – wycinanie i wyklejanie z kolorowego i szarego papieru, ozdabianie korkiem, wykonanie ozdób na wazonie kredkami pastelowymi olejnymi.
  • “Gwiaździsta noc – Vincent Van Gogh” (postimpresjonizm) – malowanie farbami akrylowymi
  • “Kolory ciepłe i zimne – Berthe Morisot” (impresjonizm) – wycinanie z kolorowego papieru, stworzenie obrazu na bazie zimnych lub ciepłych barw, rysowanie pastelami olejnymi.
  • „Kot – Theophile Alexander Steinlen” (nurt secesyjny) – wycinanie z czarnego papieru, rysowanie kredkami bambino, wyklejanie wydrukowanych napisów.
  • „Drzewo życia – Gustaw Klimt” (modernizm) – kolorowanie kredkami bambino, wyklejanie kolorowymi guzikami.
  • „Ślimak – Henri Matisse” (fowizm) – wycinanie  kwadratów z kolorowego papieru, wyklejanie szablonu ślimaka.„Gitara i stół przed oknem – Pablo Picasso” (kubizm) – rysowanie czarnym mazakiem, wycinanie i wyklejanie, tworzenie kubistycznej kompozycji.
  • „Marilyn Monroe – Andy Warhol” (pop art) – kompozycja o dużym kontraście kolorystycznym, wyklejanie.
  • „Kwadraty z koncentrycznymi okręgami – Wassily Kandinsky” (abstrakcjonizm) – rysowanie pastelami, malowanie farbami akwarelowymi.

Z własnych doświadczeń wyniosłam przekonanie, że ciekawość dzieci dotycząca dzieł sztuki jest częstym przejawem rodzenia się ekspresji twórczej. Zafascynowanie sztuką wyzwala w dzieciach tendencję do poszukiwań, dociekań i zrozumienia kultury, sposobów i warunków tworzenia. Próby odzwierciedlenia artystycznych doznań dawnych czasów są dla dzieci w wieku przedszkolnym czymś nowym, są dużym przeżyciem. Dzieła sztuki z różnych epok, które przedstawiam dzieciom, są próbą odzwierciedlenia minionych czasów, łączenia charakterystycznego dla epoki stylu z wprowadzeniem nowej, ciekawej techniki plastycznej, są inspiracją do tworzenia własnych prac przez dzieci, z których powstają wystawy dla rodziców.

Większość  prac plastycznych dla dzieci to moje własne pomysły. Jest też kilka prac, które znalazłam w literaturze fachowej, tj.
  • S. Lacey, Sztuka i zabawa, Świat Książki, Warszawa 2004.R. Dickins, Skarbiec Sztuki – tworzyć jak prawdziwy artysta, Publicat SA, Poznań 2006.

„Najlepiej poznajemy drogę wędrowca, gdy idziemy jego śladem” – to słowa Zofii Czerwisz, która badała twórczość dziecięcą. Zajęcia „Historia sztuki” staną do powstania pięknych prac artystycznych dzieci, pod warunkiem, że nie będą bezmyślnym naśladownictwem wielkich dzieł, a jedynie ich inspiracją. 


Agnieszka Opara-Gałgan
Autorka innowacji, nauczycielka Przedszkola nr 155 w Warszawie

Pliki do pobrania

Galeria

Archiwalne wydania

Realizacja: Ideo
Powered by: CMS Edito
Copyright 2011 Edupress. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Administrator stosuje pliki "cookies". Informacje zbierane przy pomocy "cookies" pozwalają dostosowywać usługi i treści do indywidualnych potrzeb i preferencji Użytkowników, jak również służą do opracowywania ogólnych statystyk dotyczących korzystania przez Użytkowników z Serwisu.