Kadry i finanse

Kiedy nieobecności są powodem powtarzania stażu?

Zgodnie z art. 9d ust. 5 Karty Nauczyciela w przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy lub urlopu innego niż urlop wypoczynkowy i urlopy, o których mowa w ust. 5a, trwającej nieprzerwanie dłużej niż miesiąc, staż ulega przedłużeniu o czas tej nieobecności. W przypadku nieobecności dłuższej niż rok nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze. W jakim przypadku zachodzi taka konieczność?

Uprawnienie do odbywania awansu zawodowego i zdobywania kolejnych jego stopni to jedno z podstawowych praw nauczyciela, które przysługuje mu niezależnie od tego, czy jest on zatrudniony w jednostce publicznej, czy niepublicznej. Wynika to z treści art. 91b ust. 2 pkt 3 i 4 Karty, zgodnie z którymi do nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach i szkołach niepublicznych w wymiarze wynoszącym co najmniej pół etatu mają zastosowanie przepisy art. 9a do 9i Karty Nauczyciela, czyli regulacje dotyczące właśnie awansu zawodowego. O ile zatem w przypadku szkół i przedszkoli samorządowych prawo do zdobywania kolejnych stopni awansu zawodowego przysługuje niezależnie od wymiaru etatu nauczyciela, to w przypadku szkół niepublicznych prawo to jest uzależnione od wymiaru etatu, ale w przypadku spełniania tego kryterium nauczyciel jak najbardziej ma prawo awans realizować. 
Co za tym idzie, do nauczycieli, którzy awans realizują, mają zastosowanie przepisy dotyczące przedłużania stażu. Zgodnie z art. 9b ust. 1 Karty odbycie stażu jest jednym z warunków nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego, a sam staż – zgodnie z art. 9c ust. 1 – trwa 9 miesięcy w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego oraz 2 lata i 9 miesięcy w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego. 
W pewnych przypadkach staż może zostać przedłużony oraz powtórzony, o czym stanowią regulacje art. 9d ust. 5 i 5a Karty. 

Przedłużanie stażu

Zgodnie z art. 9d ust. 5 Karty Nauczyciela w przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy lub urlopu innego niż urlop wypoczynkowy i urlopy, o których mowa w ust. 5a, trwającej nieprzerwanie dłużej niż miesiąc, staż ulega przedłużeniu o czas trwania tej nieobecności. W przypadku nieobecności dłuższej niż rok nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze. 
W jakim przypadku rzeczywiście zachodzi konieczność ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze? Wydaje się, że przywołana regulacja jest jasna, a jednak bywa jednocześnie źródłem problemów interpretacyjnych. Wynikają one z faktu, że o ile zdanie pierwsze przywołanej regulacji mówi o nieobecności trwającej „nieprzerwanie”, o tyle drugie nie zawiera już takiego warunku. Powodem przedłużenia stażu jest zatem nieobecność trwająca „nieprzerwanie” dłużej niż miesiąc. Takie sformułowanie powoduje, że nie można przyjąć, iż nieobecności będące powodem przedłużenia stażu ulegają sumowaniu. Innymi słowy, kilka nieobecności trwających łącznie ponad miesiąc, ale jednocześnie przedzielonych okresami, w czasie których nauczyciel normalnie pracował, nie może być uznane za nieobecności nieprzerwane. Co za tym idzie, nieobecności takie nie będą powodem przedłużenia stażu. Jeżeli więc – dla przykładu – nieobecność z powodu choroby trwała trzy tygodnie, a następnie nauczyciel pracował kilka tygodni lub miesięcy, by znowu zachorować na okres dwóch tygodni, to takie nieobecności nie będą powodować konieczności przedłużenia stażu z uwagi na fakt, że nie wystąpił wymagany regulacją art. 9d ust. 5 warunek „nieprzerwania” nieobecności – była ona bowiem właśnie przerwana okresem zwykłego wykonywania pracy. 
Jak już wspomniano powodem przywołanych problemów interpretacyjnych jest brak podobnego warunku „nieprzerwania” nieobecności w zdaniu drugim art. 9d ust. 5 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym „w przypadku nieobecności dłuższej niż rok nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze”. Brak wspomnianego warunku powoduje, że można przyjąć interpretację, zgodnie z którą wszystkie nieobecności mające miejsce w czasie odbywania stażu należy zsumować. Artykuł 9d ust. 5 nie wskazuje bowiem, że wyłącznie w przypadku wystąpienie „nieprzerwanej” nieobecności trwającej dłużej niż rok nauczyciel jest obowiązany do odbycia stażu w pełnym wymiarze. Kilka nieobecności w trakcie stażu, które były przerywane okresami zwykłej pracy nauczyciela, ale łącznie trwały dłużej niż rok, spowoduje, że nauczyciel będzie musiał powtórzyć staż. Tu rodzi się pytanie, czy brak warunku „nieprzerwanej” nieobecności jest celowym zabiegiem ustawodawcy, który rzeczywiście ma powodować sumowanie wszystkich nieobecności, czy też mamy raczej do czynienia z niedopatrzeniem ustawodawcy, którego zamiarem takie sumowanie wcale nie było.

Jaką przyjąć interpretację?

Można wskazać argumenty za tym, że sumowanie wszystkich nieobecności nie było zamiarem ustawodawcy. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na sposób zredagowania przepisu art. 9d ust. 5 zdanie drugie Karty Nauczyciela. Przepis ten stanowi wyłącznie, że „w przypadku nieobecności dłuższej niż rok nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze”. Co szczególnie istotne, przepis ten nie wskazuje powodów nieobecności nauczyciela, które byłyby podstawą do powtórzenia stażu. Nie oznacza to jednak, że nieobecności z dowolnych powodów trwające dłużej niż rok są powodem powtórzenia stażu, lecz że regulację tę należy interpretować w powiązaniu ze zdaniem poprzedzającym, które określa powody nieobecności, takie jak na przykład choroba. Jeżeli natomiast przepis ten interpretujemy łącznie ze zdaniem pierwszym, można uznać, że również do nieobecności będącej powodem powtórzenia stażu stosujemy jednak warunek „nieprzerwania”, bowiem warunek taki znajdujemy właśnie w zdaniu pierwszym art. 9d ust. 5. Tylko nieprzerwana nieobecność trwająca dłużej niż rok może być zatem powodem ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze. 
Przeciwko takiej interpretacji przemawia jednak treść kolejnej regulacji Karty Nauczyciela, czyli art. 9d ust. 5a, zgodnie z którym: „(…) w przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu ojcowskiego staż ulega przedłużeniu o czas trwania tej nieobecności. W przypadku gdy łączny czas nieprzerwanej nieobecności w pracy z przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym oraz w ust. 5, jest dłuższy niż rok i 6 miesięcy, nauczyciel jest obowiązany do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze”. 
Przepis ten został dodany na mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 357) i wprowadza dodatkowe warunki będące powodem przedłużania stażu i jego powtarzania, czyli – na przykład – urlop macierzyński lub urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego. Co ważne, w tej regulacji mamy już wyraźne wskazanie, że „łączna” nieobecność dłuższa niż rok i 6 miesięcy może być powodem ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze. Mamy tu więc dłuższy niż w poprzednim przepisie art. 9d ust. 5 okres nieobecności powodujący powtarzanie stażu, przy czym to wydłużenie dopuszczalnego okresu nieobecności wynika z dodatkowych powodów, którymi nieobecność ta została spowodowana, czyli m.in. ze wspomnianego urlopu macierzyńskiego. 
Wydłużona nieobecność nieskutkująca jeszcze koniecznością powtórzenia stażu może jednak być spowodowana zarówno przyczynami z art. 9d ust. 5a, jak również przyczynami z art. 9d ust. 5 Karty, lecz powiązanymi z przyczynami wymienionymi w art. 9d ust. 5. Choroba zatem, wymieniona w ust. 5, powoduje konieczność powtórzenia stażu, gdy trwa dłużej niż rok. Jeżeli jednak choroba ta jest połączona np. z wymienionym w ust. 5a urlopem macierzyńskim, wówczas nieobecność skutkująca koniecznością odbycia stażu w pełnym wymiarze musi być dłuższa niż rok i 6 miesięcy, przy czym tu już wyraźnie mamy przywołany warunek „łącznej” nieobecności. Uznać zatem należy, że jednak intencją ustawodawcy było nałożenie na nauczyciela konieczności powtarzania stażu wówczas, gdy jego zsumowane nieobecności trwały dłużej niż rok. Dodatkowe warunki z ust. 5a wpływają jedynie na wydłużenie okresu, który nie skutkuje koniecznością przedłużenia stażu, bowiem wówczas sumujemy okres wszystkich nieobecności do jednego roku i 6 miesięcy. Wszystkie nieobecności w ciągu odbywania stażu nauczyciela należy więc zsumować – jeżeli są one spowodowane chorobą, łączny czas nieobecności nie może przekroczyć roku, a jeżeli powodem nieobecności jest choroba i do tego urlop macierzyński, łączny czas nieobecności nie może być dłuższy niż rok i 6 miesięcy. Przekroczenie tak zsumowanego czasu nieobecności powoduje konieczność powtórzenia stażu. 
Prowadzi to do wniosku, że nieumieszczenie w zdaniu drugim art. 9d ust. 5 Karty Nauczyciela warunku nieprzerwanej nieobecności było celowym zabiegiem ustawodawcy, bo jego intencją było właśnie to, aby nieobecności dodane do siebie i trwające dłużej niż rok powodowały powtórzenie stażu. 

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 357).
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r., poz. 191).

Michał Łyszczarz 

Pliki do pobrania

Galeria

Archiwalne wydania

Realizacja: Ideo
Powered by: CMS Edito
Copyright 2011 Edupress. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Administrator stosuje pliki "cookies". Informacje zbierane przy pomocy "cookies" pozwalają dostosowywać usługi i treści do indywidualnych potrzeb i preferencji Użytkowników, jak również służą do opracowywania ogólnych statystyk dotyczących korzystania przez Użytkowników z Serwisu.