Rozmowa indywidualna rodzica z dyrektorem

Pomocne wskazówki, przykładowe scenariusze, zasady skutecznej rozmowy


W edukacji przedszkolnej bardzo ważną rolę odgrywa skuteczne komunikowanie się na płaszczyźnie rodzina – dom – przedszkole, gdyż współpraca z rodzicami dziecka jest jednym z najistotniejszych czynników warunkujących osiągnięcie dobrych rezultatów w pracy wychowawczo-dydaktycznej. Żeby rodzice chcieli z przedszkolem współpracować, muszą znaleźć w nim odpowiedni klimat. Powinni mieć poczucie, że są ważni i potrzebni. Rodzice muszą czuć się prawdziwymi partnerami dyrektora i nauczycieli. 

Aby ta komunikacja była prawidłowa i przynosiła dobre efekty, niezbędne są umiejętności interpersonalne, z którymi czasami się rodzimy, jednak jako odrębna dziedzina wymagają one wielu ćwiczeń i poznawania skutecznych metod porozumiewania się z innymi. Do kluczowych umiejętności interpersonalnych zaliczamy umiejętności komunikacyjne, takie jak: umiejętność uważnego słuchania, nadawania, przemawiania oraz zarządzanie przekazem niewerbalnym i werbalnym, umiejętności negocjacyjne, rozwiązywanie konfliktów, zachowania asertywne itp.

Pojęcie „komunikacja interpersonalna” oznacza „wymianę werbalnych, wokalnych i niewerbalnych sygnałów (symboli) w celu osiągnięcia lepszego poziomu współdziałania ”.
Aby komunikowanie się z rodzicami dzieci powierzonych naszej opiece było skuteczne, należy zadbać, by informacje werbalne (słowne) i niewerbalne (gesty, mimika, wyraz twarzy, ruch oczu, dotyk, głos) współtworzyły jasny komunikat i wzajemnie się uzupełniały. Należy zadbać o spełnienie pewnych reguł, tj.:
  • każdy z rozmówców powinien wyrazić swoje odczucia, wrażenia i myśli w sposób jasny i zrozumiały,
  • każdy z rozmówców winien być traktowany indywidualnie i z szacunkiem; powinien mieć odczucie, że sprawa, z którą przyszedł, jest ważna,
  • różnice zdań pomiędzy rozmówcami powinny być uwzględnione i wykorzystane w celu rozwiązania problemów. 
 
Wśród rozmów, ze względu na sposób ich prowadzenia, M. Łobocki  wyróżnia: 
  • rozmowę kierowaną – najpowszechniejszą wśród rozmów dyrektora i rodziców; wtedy dyrektor ustala temat rozmowy,
  • rozmowę niekierowaną – najważniejszym zadaniem osoby kierującej rozmową jest uważne wysłuchanie rozmówcy i zachęcenie go do swobodnych szczerych wypowiedzi, aby coraz głębiej zechciał wnikać w niepokojące go problemy. 

W przekazie komunikacyjnym ważną rolę odgrywa umiejętność słuchania. Dlatego istotne jest, by słuchanie było wspierane kontaktem wzrokowym, przytaknięciem głowy, lekkim nachyleniem w stronę rozmówcy, zadawaniem pytań, precyzowaniem odpowiedzi, upewnianiem się, czy dobrze rozumiemy wypowiedź. Ważne jest, by rozmówca odczuwał, że jest uważnie wysłuchiwany. Często rozmowa indywidualna rodzi u rodziców obawy, czy to, co o dziecku usłyszą, nie będzie pośrednio wskazywać na ich własne słabości i niedomagania. Musimy zdawać sobie sprawę, że poprawnie przebiegająca rozmowa pomoże w lepszym wzajemnym poznaniu się, pogłębieniu wzajemnego zaufania, łagodzeniu u rodziców napięcia psychicznego spowodowanego sprawianiem trudności przez dziecko, przełamywaniu poczucia niepewności i osamotnienia w pracy wychowawczej z dzieckiem oraz ograniczaniu błędów wychowawczych. 

Przygotowując się do rozmowy z rodzicami, musimy przede wszystkim sprecyzować jej cel i mieć przekonanie, że właśnie ona: 
  • pomaga w lepszym wzajemnym poznaniu się dyrektora i rodziców, a zwłaszcza w poznaniu samych dzieci, 
  • pogłębia zaufanie rodziców do dyrektora i nauczycieli,
  • łagodzi u rodziców napięcia psychiczne spowodowane trudnościami dziecka,
  • przełamuje uczucie niepewności i osamotnienia u rodziców w pracy wychowawczej z dzieckiem,
  • ogranicza błędy wychowawcze rodziców i nauczycieli, 
  • pomaga w bardziej jednolitym i zwartym oddziaływaniu przedszkola i domu.


W trakcie rozmowy indywidualnej z rodzicami warto trzymać się pewnych zasad:

1. Przed każdym spotkaniem należy się do niego przygotować: 
  • wysłać zawiadomienie (lub powiadomić telefonicznie). Podać w nim: miejsce, czas rozpoczęcia, przewidywany czas trwania spotkania. Przy tych ustaleniach należy brać pod uwagę rozkład dnia rodziców, ich dyspozycyjność, jeśli to możliwe zaproponować różne terminy do wyboru. 
  • przygotować takie miejsce, w którym nikt nie będzie przeszkadzał. Należy zapewnić taką samą pozycję rodzicom i sobie – krzesła powinny być identycznej wielkości. Rozmawiający powinni siedzieć obok siebie przy biurku (stoliku), nie zaś po obu jego stronach. Powinien być zachowany tzw. dystans osobniczy, czyli odległość od 45 cm do 120 cm,
  • jeśli to może wnieść nowe fakty lub kompetentne opinie, to przed spotkaniem należy przeprowadzić rozmowę na temat dziecka z innymi nauczycielami,
  • przewidzieć sytuację, że rodzice mogą przyjść z dziećmi, dlatego warto przygotować dla nich kartki, kredki.

 

2. Rozmowa powinna przebiegać we wcześniej zaplanowany sposób: 
  • powitanie, nawiązanie kontaktu, 
  • prezentacja problemu, omówienie przejawów trudności, innych danych, 
  • poznanie, poszukiwanie przyczyn trudności, 
  • poszukiwanie możliwości przezwyciężenia trudności, 
  • podsumowanie konsultacji, ustalenie dalszych poczynań. 

3. Należy pamiętać, że rodzice przyszli do przedszkola (nie są na swoim terytorium), w związku z tym są od początku w trudniejszej sytuacji. 
4. Droga do rodziców prowadzi poprzez wskazania pozytywów ich dziecka. Negatywy należy wysuwać jako wspólną troskę i wspólnie poszukiwać dróg naprawy. 
5. Należy rodzicom okazywać możliwie duże zrozumienie, szczególnie przy omawianiu tzw. sytuacji trudnych. 
6. Trzeba dać odczuć rodzicom, że chętnie i życzliwie widziani są w przedszkolu i mają do spełnienia odpowiedzialne zadanie. 
7. Należy zagwarantować rozmówcy pierwszeństwo wypowiadania się. 
8. Każda rozmowa powinna odbywać się w atmosferze życzliwości i wzajemnego zaufania, co przeważnie jest uzależnione od osobowości i autorytetu dyrektora.
9. W czasie rozmowy dyrektor powinien być bezpośredni i swobodny, dostosować się do poziomu umysłowego rozmówców. 
10. Należy stosować tzw. wysłuchiwanie. Podczas rozmowy warto umilknąć na chwilę. W komunikacji międzyludzkiej tylko około 35% informacji jest przekazywane werbalnie, a aż 65% – niewerbalnie. 
11. Rozmowa powinna trwać nie dłużej niż 20–30 min. 
12. Należy zadbać o to, aby zakończenie miało optymistyczny wydźwięk. 
13. Jeśli to potrzebne, dyrektor powinien podzielić się wiadomościami uzyskanymi podczas rozmowy z innymi pracownikami. 
14. Wskazane jest opracowanie planu wykorzystania wniosków.

W każdej rozmowie indywidualnej z rodzicami dyrektor powinien:
  • być gotowy do zmodyfikowania swoich poglądów czy przekonań po dostarczeniu przez rodziców nowych danych, 
  • pamiętać, że rodzice bardziej potrzebują moralnego wsparcia i zrozumienia niż gotowych rad i wskazówek,
  • przestrzegać zasad: pozytywnej motywacji i partnerstwa, akceptacji wewnętrznej rozmówcy i wyrażania poszanowania dla jego integralności jako jednostki, 
  • przestrzegać taktu pedagogicznego, poszanowania podmiotowości i godności oraz przekonań rozmówcy (unikać oceniania wypowiedzi rozmówcy, nie dawać pochopnych rad, nie potępiać ani też nie usprawiedliwiać, nie przejmować negatywnych emocji rozmówcy),
  • być dyskretny i nigdy nie zawieść zaufania, jakim obdarzył go rozmówca,
  • mieć świadomość, że odpowiada na główną potrzebę człowieka, polegającą na zwierzaniu się innym ze swoich spraw osobistych,
  • mieć świadomość, że na przebieg rozmowy, a także na jej efekt ma wpływ jego empatia i kompetencje.

 

Ponadto wypowiedź dyrektora do rodziców powinna cechować:
  • klarowność i jednoznaczność treści, jej dostosowanie do świata znaczeń odbiorcy, czyli jego możliwości percepcyjnych,
  • spójność wewnętrzna stwierdzeń, konstatacji (niewystępowanie sprzeczności i rozbieżności),
  • wyraźna koncentracja tematyczno-problemowa (ma dotyczyć rozpatrywanego tematu,
  •  problemu i związanych z nim szczegółowych kwestii, a nie spraw wykraczających poza te ramy),
  • prawdziwość, czyli zgodność z tym, co naprawdę wiemy, jak naprawdę myślimy, czego naprawdę pragniemy,
  • czytelność stanowiska, które zajmuje, reprezentuje interlokutor,
  • wyważenie zasobu informacji – ani ich zbędny nadmiar, ani też niedosyt,
  • kompetencyjność przejawiająca się w wyrażaniu sądów i opinii, w szczególności tych, które wiążą się z kwalifikacjami merytorycznymi. 
 
Oto przykład rozmowy z wykorzystaniem metody T. Gordona:  
 
- Pani Kowalska martwię się, bo Jasiek ostatnio zachowuje się inaczej niż zwykle, dzisiaj po raz kolejny popchnął Bartka, który niemal nie upadł, strasznie się przestraszyłam.
- Ale jak to, w domu zachowuje się normalnie.
- Czuje się pani zaskoczona, ponieważ w domu jest wszystko w porządku.
- Tak, jestem zdziwiona, bo niczego nie zauważyłam.
- I to panią martwi.
- No tak bardzo, przecież oboje z mężem bardzo się staramy dbać o syna jak najlepiej.
- Chcą państwo być jak najlepszymi rodzicami dla Jaśka.
- No oczywiście, choć... ostatnio mąż trochę więcej pracuje i zaczął wyjazdy służbowe.
- Hmm, rozumiem, że tato Jaśka czasem jest nieobecny, a wcześniej tak nie było.
- Tak, myśli pani, że to może być powód zmiany zachowania Jaśka?
- Nie wiem, czy w przypadku Jaśka tak jest, ale doświadczenie pokazuje, że to może być prawdopodobna przyczyna. Pozwoli pani, że o coś zapytam?
- Proszę...
- Czy rozmawialiście o tym z Jaśkiem, przygotowaliście go na tę zmianę w pracy pani męża?
- No nie wiem, może nie do końca...
- Moim zdaniem należałoby powiedzieć Jaśkowi o wyjazdach taty i uprzedzać go wcześniej, kiedy to ma nastąpić.
- Nie sądziliśmy, że to konieczne, to takie dwudniowe wyjazdy, a Jasiek jest jeszcze mały.
- Trudno pani uwierzyć, że to mogło wywołać taką zmianę w zachowaniu synka.
- Tak, naprawdę.
- Rozumiem, myślę, że ta rozmowa wiele mi wyjaśniła. Bardzo dziękuję. Trzeba teraz okazać wsparcie Jaśkowi – państwo w domu, a my w przedszkolu. Kiedy spotkamy się następnym razem, zobaczymy, jaki będzie tego efekt.
- Dobrze, bardzo pani dziękuję.

Rozmowa przeprowadzona w taki sposób komunikuje, że akceptujemy zaistniałą sytuację, pozwala na otwarcie się rodzica i poznanie przyczyn zachowania dziecka, zachęca do dialogu i szukania najlepszych rozwiązań. 
Pomocą w przeprowadzonej rozmowie może służyć „Notatka z rozmowy z rodzicami” (załącznik nr 1).
Rodzice oczekują od przedszkola uzupełnienia oddziaływań wychowawczych domu rodzinnego, wspierania i pobudzania rozwoju dzieci, wzmacniania istniejących uzdolnień, wyrównywania braków oraz uczestniczenia w tworzeniu przez dziecko nowych możliwości i uzdolnień. Musimy sobie zdawać sprawę, że sposób, w jaki będzie postrzegany dyrektor, jego stosunek do dziecka, kompetencje, zaangażowanie, determinuje ocenę wartości przedszkola jako instytucji wychowawczo-opiekuńczo-edukacyjnej. Dlatego też dialog pomiędzy dyrektorem, nauczycielem a rodzicami jest niezbędnym warunkiem sukcesu w wychowaniu dzieci.
Kontakty i rozmowy indywidualne z rodzicami można traktować jako podstawową formę współpracy. Rodzice wtedy mają możliwość rozmawiać swobodnie, bez świadków. Mogą poruszać różne, czasami trudne problemy. Rozpoczynają się one w chwili zapisu dziecka do przedszkola. Atmosfera tego pierwszego spotkania rzutuje często na dalszą współpracę rodziców z przedszkolem. Rodzice najczęściej kontaktują się i rozmawiają z nauczycielem, nie mniej bardzo ważne i poważnie traktowane są rozmowy z dyrektorem.

Mogą one dotyczyć:
  • samego dziecka i związanych z tym problemów wymagających interwencji i rozwiązania, bądź też wypracowania planu pracy z dzieckiem (zdolnym),
  • zachowania i funkcjonowania innych dzieci w grupie rówieśniczej,
  • organizacji pracy placówki,
  • pracy personelu.
 
Tak więc dyrektor musi indywidualnie i rzetelnie podejść do każdego takiego spotkania i położyć na szli cały swój autorytet dyrektora, pedagoga, rodzica, człowieka.


Prowadząc rozmowę indywidualną z rodzicami, należy pamiętać, że:
  • rozpoczynanie i prowadzenie rozmowy przez dyrektora siedzącego np. przy biurku onieśmiela rodziców, nadaje rozmowie wyraźny charakter kontaktów czysto formalnych i nie zachęca do szczerości i otwartości,
  • wstępna wymiana zdań powinna dotyczyć pozytywnych cech dziecka,
  • spośród tematów wyłaniających się w trakcie rozmowy warto najpierw zająć się występującymi trudnościami,
  • należy uzyskać od rodziców informacje o tym, jak oni postrzegają swoje dziecko i jakimi uczuciami je darzą,
  • w trakcie poszukiwania możliwości przezwyciężenia trudności dobrze jest pokierować rozmowę tak, by rodzice sami mogli znaleźć pewne środki zaradcze,
  • dyrektor nie powinien udzielać rad i wskazówek bezpośrednio, lecz sugerować je pośrednio,
  • rodzice bardziej potrzebują moralnego wsparcia i zrozumienia niż gotowych rad i wskazówek,
  • spotkanie nie powinno trwać dłużej niż 20–30 min.,
  • rozmowy nie powinny zakłócać żadne czynniki zewnętrzne.

Wioletta Bartoszewska

Pliki do pobrania

Galeria

Archiwalne wydania

Realizacja: Ideo
Powered by: CMS Edito
Copyright 2011 Edupress. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Administrator stosuje pliki "cookies". Informacje zbierane przy pomocy "cookies" pozwalają dostosowywać usługi i treści do indywidualnych potrzeb i preferencji Użytkowników, jak również służą do opracowywania ogólnych statystyk dotyczących korzystania przez Użytkowników z Serwisu.