Warto przeczytać

25.05.2016

Wykaz obowiązujących aktów prawnych regulujących pracę z uczniem niepełnosprawnym wraz z komentarzem praktyka

   Polskie prawo oświatowe zawiera szereg szczegółowych uregulowań dotyczących pracy z uczniem niepełnosprawnym. Znajdują się one w ustawie o systemie oświaty oraz aktach wykonawczych do tej ustawy, czyli rozporządzeniach wydawanych przez Ministra Edukacji Narodowej. Nie wystarczy zapoznać się z nimi jednorazowo, trzeba także na bieżąco śledzić ich modyfikacje. W roku szkolnym 2013/2014 obowiązują:

   

è Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.)

  Daje uczniom niepełnosprawnym, tak jak każdemu innemu dziecku – zgodnie z konstytucyjną zasadą równości – prawo do kształcenia oraz do korzystania z wychowania i opieki, zapewnianych przez system edukacji. W praktyce oznacza to, że szkoła powinna uczniowi gwarantować, czyli zapewnić:

§  warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności;

§  dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do jego możliwości psychofizycznych, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej;

§  możliwość uczenia się w każdym typie i rodzaju szkoły, przy czym wybór miejsca kształcenia należy do rodziców/opiekunów prawnych dziecka – tak więc dyrektor obwodowej szkoły podstawowej i obwodowego gimnazjum nie może odmówić przyjęcia dziecka zamieszkałego w obwodzie danej szkoły, a w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej, jeśli uczeń spełnia wymagane kryteria, odmowa również nie powinna mieć miejsca;

§  opiekę przez umożliwianie realizowania kształcenia specjalnego, zindywidualizowanych form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych;

§  objęcie indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły;

§  w zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb, umożliwia naukę w zakresie dostępnym dla uczniów niepełnosprawnych, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację oraz specjalistyczną pomoc i opiekę.

è Rozporządzenie MEN z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072)

  Dokumentem, potwierdzającym potrzebę stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dziecka niepełnosprawnego, jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydawane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnię specjalistyczną. Orzeczenie to wydają zespoły orzekające PPP, tylko na wniosek rodziców/prawnych opiekunów dziecka. Wskazaniem do wydania dziecku niepełnosprawnemu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jest nie tyle sama niepełnosprawność, ale jej konsekwencje rzutujące na edukację ucznia. Orzeczenie ma moc decyzji administracyjnej. To nakłada na starostę – właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego takie orzeczenie – zapewnienie mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego. Jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu albo w przedszkolu specjalnym, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie danej placówki oświatowej.

è Rozporządzenie MEN z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z dnia 7 sierpnia 2015 r., poz. 1113)

§  Rozporządzenie zastępuje dwa rozporządzenia MEN z dnia 17 listopada 2010 r.:

Ø  w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. z 2014 r., poz. 392);

Ø  w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 414).

§  Rozporządzenie określa warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży:

Ø  niepełnosprawnych: niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, i z niepełnosprawnościami sprzężonymi;

Ø  niedostosowanych społecznie;

Ø  zagrożonych niedostosowaniem społecznym;

wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

 

Warto zwrócić uwagę, że w tym rozporządzeniu – zgodnie z art. 3 pkt 18b ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 16 marca 2015 r., poz. 357) – zastąpiono określenie „upośledzenie umysłowe” określeniem „niepełnosprawność intelektualna”.

§  Rozporządzenie wskazuje, iż kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych organizuje się w:

Ø  przedszkolach ogólnodostępnych,

Ø  przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,

Ø  przedszkolach integracyjnych,

Ø  przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,

Ø  przedszkolach specjalnych,

Ø  innych formach wychowania przedszkolnego,

Ø  szkołach ogólnodostępnych,

Ø  szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi,

Ø  szkołach integracyjnych,

Ø  szkołach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi,

Ø  szkołach specjalnych, w tym szkołach specjalnych przysposabiających do pracy,

Ø  młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,

Ø  młodzieżowych ośrodkach socjoterapii,

Ø  specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,

Ø  specjalnych ośrodkach wychowawczych,

Ø  ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, realizację odpowiednio obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

§  Przy czym kształcenie uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:

18. rok życia – w przypadku szkoły podstawowej,

21. rok życia – w przypadku gimnazjum,

24. rok życia – w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.

§  Rozporządzenie wskazuje także, że kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych organizuje się na każdym etapie edukacyjnym, w integracji z uczniami pełnosprawnymi. Przy czym:

Ø  Przedszkoli specjalnych i oddziałów specjalnych w przedszkolach ogólnodostępnych nie organizuje się dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.

Ø  Szkoły specjalne przysposabiające do pracy organizuje się wyłącznie dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Ø  W szkołach ogólnodostępnych nie organizuje się oddziałów specjalnych dla dzieci i młodzieży niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

§  Wszystkie przedszkola, szkoły i placówki muszą zapewnić:

Ø  realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

Ø  warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dzieci lub uczniów;

Ø  zajęcia specjalistyczne;

Ø  inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dzieci lub uczniów, w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne;

Ø  integrację dzieci lub uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, w tym z dziećmi lub uczniami pełnosprawnymi;

Ø  przygotowanie uczniów do samodzielności w życiu dorosłym.

§  Rozporządzenie wskazuje, że dla ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego opracowuje się Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, który musi zawierać:

Ø  Zakres i sposób dostosowania odpowiednio programu wychowania przedszkolnego oraz wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia, w szczególności przez zastosowanie odpowiednich metod i form pracy z dzieckiem lub uczniem;

Ø  Zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem, w tym w przypadku:

-        dziecka lub ucznia niepełnosprawnego – są to działania o charakterze rewalidacyjnym,

-        ucznia niedostosowanego społecznie – są to działania o charakterze resocjalizacyjnym,

-        ucznia zagrożonego niedostosowaniem społecznym – są to działania o charakterze

 socjoterapeutycznym.

Ø  Formy i okres udzielania dziecku lub uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane.

Ø  Działania wspierające rodziców dziecka lub ucznia oraz, w zależności od potrzeb, zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, a w przypadku przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i oddziałów – również ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi, młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i młodzieżowymi ośrodkami socjoterapii.

Ø  Zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka lub ucznia, a w przypadku ucznia gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej – także działania z zakresu doradztwa edukacyjno-zawodowego i sposób realizacji tych działań.

Ø  Zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami dziecka lub ucznia w realizacji przez przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub ośrodek.

§  Rozporządzenie doprecyzowało, iż w ramach zajęć rewalidacyjnych w IPET należy uwzględnić w szczególności:

Ø  naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Braille’a lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku dziecka lub ucznia niewidomego;

Ø  naukę języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku dziecka lub ucznia niesłyszącego lub z afazją;

Ø  zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne – w przypadku dziecka lub ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

§  IPET opracowuje zespół, który tworzą odpowiednio nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści, prowadzący zajęcia z dzieckiem lub uczniem.

§  Zespół opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną.

§  IPET opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, nie dłuższy jednak niż etap edukacyjny. Program opracowuje się w terminie:

Ø  do 30 września roku szkolnego, w którym dziecko lub uczeń rozpoczyna od początku roku szkolnego realizowanie wychowania przedszkolnego albo kształcenie odpowiednio w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub ośrodku;

albo

Ø  30 dni od dnia złożenia w przedszkolu, szkole lub ośrodku, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;

albo

Ø  30 dni przed upływem okresu, na jaki został opracowany poprzedni program – w przypadku gdy dziecko lub uczeń kontynuuje wychowanie przedszkolne albo kształcenie odpowiednio w danym przedszkolu, danej innej formie wychowania przedszkolnego, danej szkole lub danym ośrodku.

§  Pracę zespołu koordynuje odpowiednio wychowawca oddziału lub wychowawca grupy wychowawczej, do której uczęszcza dziecko lub uczeń, albo nauczyciel lub specjalista, prowadzący zajęcia z dzieckiem lub uczniem, wyznaczony przez dyrektora.

§  Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb. W spotkaniach zespołu mogą także uczestniczyć:

Ø  przedstawiciel poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, asystent lub pomoc nauczyciela – na wniosek dyrektora przedszkola, szkoły lub ośrodka oraz na wniosek osoby kierującej inną formą wychowania przedszkolnego;

Ø  inne osoby, w szczególności lekarz, psycholog, pedagog, logopeda lub inny specjalista – na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka lub ucznia albo pełnoletniego ucznia.

§  Zespół, co najmniej dwa razy w roku szkolnym, dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia, uwzględniając ocenę efektywności udzielanej mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz, w miarę potrzeb, dokonuje modyfikacji programu we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną.

§  Rodzice dziecka lub ucznia albo pełnoletni uczeń mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, a także w opracowaniu i modyfikacji programu oraz dokonywaniu okresowej oceny wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia.

§  Dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki zawiadamia rodziców dziecka lub ucznia albo pełnoletniego ucznia o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości uczestniczenia w nim.

§  Rodzice dziecka lub ucznia albo pełnoletni uczeń otrzymują, na ich wniosek, kopię programu.

§  Osoby biorące udział w spotkaniu zespołu są obowiązane do nieujawniania spraw poruszanych na spotkaniu, które mogą naruszać dobra osobiste dziecka lub ucznia, jego rodziców, nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem, a także innych osób uczestniczących w spotkaniu zespołu.

§  Rozporządzenie określa, że od 1 września 2015 r. w przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, przedszkolach integracyjnych, szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi i szkołach integracyjnych zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

§  Natomiast od 1 stycznia 2016 r.:

Ø  w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęte dzieci i uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo:

-        nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów

lub

-        w przypadku klas I–III szkoły podstawowej – asystenta

lub

-        pomoc nauczyciela – z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

 

Ø  w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na inne niepełnosprawności niż autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym, za zgodą organu prowadzącego, można zatrudniać dodatkowo:

-        nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia odpowiednio uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym

lub

-        specjalistów

lub

-        w przypadku klas I–III szkoły podstawowej – asystenta

lub

-        pomoc nauczyciela – z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

§  Nauczyciele ci:

Ø  prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne oraz wspólnie z innymi nauczycielami i specjalistami realizują zintegrowane działania i zajęcia, określone w IPET;

Ø  prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami i specjalistami pracę wychowawczą z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi społecznie oraz zagrożonymi niedostosowaniem społecznym;

Ø  uczestniczą, w miarę potrzeb, w zajęciach edukacyjnych prowadzonych przez nauczycieli oraz w zintegrowanych działaniach i zajęciach, określonych w programie, realizowanych przez nauczycieli i specjalistów;

Ø  udzielają pomocy nauczycielom prowadzącym zajęcia edukacyjne oraz nauczycielom i specjalistom realizującym zintegrowane działania i zajęcia, określone w programie, w doborze form i metod pracy z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi społecznie oraz zagrożonymi niedostosowaniem społecznym.

è Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2013 r., poz. 532)

  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczna, świadczona uczniom niepełnosprawnym, polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz rozpoznawaniu indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia, wynikających właśnie z tej niepełnosprawności.
  • Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest dobrowolne i nieodpłatne.
  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczną organizuje dyrektor, a udzielają jej nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych oraz specjaliści wykonujący w przedszkolu, szkole i placówce zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w szczególności: psycholodzy, pedagodzy, logopedzi, doradcy zawodowi i terapeuci pedagogiczni.
  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana jest z inicjatywy: ucznia i jego rodziców, dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki, nauczyciela, wychowawcy grupy wychowawczej lub specjalisty, prowadzących zajęcia z uczniem, pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania lub higienistki szkolnej, poradni, asystenta edukacji romskiej, pomocy nauczyciela, pracownika socjalnego, asystenta rodziny, kuratora sądowego.
  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana jest w trakcie bieżącej pracy z uczniem. Formy udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej są zróżnicowane w zależności od tego, czy ma być ona realizowana w przedszkolu lub w placówce, czy też w szkole – w tym także w szkole dla dorosłych. Należą do nich: klasy terapeutyczne, zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, zajęcia specjalistyczne (korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, socjoterapeutyczne, inne zajęcia o charakterze terapeutycznym), zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej (w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych), warsztaty, porady i konsultacje.
  • Godzina zajęć rozwijających uzdolnienia i zajęć dydaktyczno-wyrównawczych trwa 45 minut, a zajęć specjalistycznych – 60 minut.
  • Zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze i zajęcia specjalistyczne prowadzą nauczyciele i specjaliści posiadający kwalifikacje odpowiednie dla rodzaju prowadzonych zajęć, a zajęcia rozwijające uzdolnienia i zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej prowadzą nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści.
  • Planowanie i koordynowanie udzielanej uczniowi niepełnosprawnemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest zadaniem Zespołu nauczycieli, wychowawców i specjalistów pracujących z tym uczniem. Ponieważ rozporządzenie nie definiuje liczebności tego Zespołu, należy przyjąć – zgodnie z wykładnią MEN – że w jego skład wchodzą wszyscy nauczyciele i specjaliści pracujący z danym uczniem, bez względu na wykładany przedmiot.
  • Ustalone dla niego formy i okres udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, muszą być uwzględnione w IPET, który nie jest jedynie programem nauczania, ale jest łączeniem funkcji podstawowych dla szkoły, tj. nauczania i wychowania (funkcji edukacyjnej) z funkcją terapeutyczną. Te dwie funkcje nie mogą być realizowane niezależnie od siebie, a to powoduje konieczność wskazania w IPET swoistej części wspólnej dla edukacji i terapii.

è Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 204)

  • Szczegółowo określa wymiar godzin na danym etapie edukacyjnym, przeznaczonych na realizację poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych (ogólnodostępnych i specjalnych), a także wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych na danym etapie edukacyjnym. Minimalny wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych wynosi:

Typ szkoły

Na danym etapie edukacyjnym

Tygodniowo

 

 

Szkoła podstawowa

·         w oddziale specjalnym – 1150 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – 190 godzin na ucznia

·         w oddziale specjalnym – po 12 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia

 

 

Gimnazjum

·         w oddziale specjalnym – 1150 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – 190 godzin na ucznia

·         w oddziale specjalnym – po 12 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia

Zasadnicza szkoła zawodowa

·         w oddziale specjalnym – 960 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – 190 godzin na ucznia

·         w oddziale specjalnym – po 10 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia

 

Liceum ogólnokształcące

·         w oddziale specjalnym – 900 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – 180 godzin na ucznia

·         w oddziale specjalnym – po 10 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia

W przypadku liceum ogólnokształcącego z oddziałami dwujęzycznymi, w którym jest prowadzone kształcenie w klasie wstępnej, w rocznym okresie nauczania w klasie wstępnej:

·         minimalny wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych wynosi 65 godzin na ucznia;

·         tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych wynosi po 2 godziny na ucznia

 

Technikum

·         w oddziale specjalnym – 900 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – 240 godzin na ucznia

·         w oddziale specjalnym – po 8 godzin na oddział,

·         w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia

 

  • Uczniom niepełnosprawnym w szkole ogólnodostępnej i oddziale integracyjnym organizuje się zajęcia rewalidacyjne indywidualne. Zajęcia te nie mogą być organizowane na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela. Muszą bowiem wynikać z arkusza organizacji pracy placówki w danym roku szkolnym. Podstawą do ich prowadzenia jest program rewalidacji, który należy opracować w oparciu o wskazania zawarte w orzeczeniu poradni psychologicznej-pedagogicznej. Powinien on zawierać plan zajęć, formy ich realizacji oraz przewidywane skutki, i powinien być przedstawiony do wglądu i akceptacji rodzicowi.
  • Rodzaj zajęć rewalidacyjnych musi wynikać ze wskazań zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W zależności od rodzaju niepełnosprawności ucznia oraz zdiagnozowanych jego potrzeb, mogą to być zajęcia korekcyjne wad postawy, korygujące wady mowy, orientacji przestrzennej i poruszania się, nauki języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji, inne, wynikające z indywidualnych programów rewalidacji, np.: muzykoterapia, dogoterapia, terapia zajęciowa, kinezyterapia, hipoterapia, Biofeedback.
  • Zajęcia rewalidacyjne mogą być prowadzone przez nauczycieli zajęć edukacyjnych posiadających odpowiednie przygotowanie specjalistyczne, a także przez szkolnych specjalistów (pedagog, psycholog, logopeda). Tak więc, zajęcia rewalidacyjne z uczniem, np. niepełnosprawnym intelektualnie – powinien prowadzić oligofrenopedagog, z uczniem słabosłyszącym – surdopedagog lub surdologopeda, z uczniem słabowidzącym – tyflopedagog itd.

 

è Rozporządzenie MEN z dnia 29 grudnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1993)

  W rozporządzeniu MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. poz. 204 oraz z 2014 r. poz. 251) wprowadzono zmiany, istotne z punktu widzenia kształcenia uczniów niepełnosprawnych:

  • Umożliwiono prowadzenie w szkołach nauki języka migowego.
  • Wskazano, że obowiązkowa nauka jednego języka obcego nowożytnego (a nie dwóch) dotyczy wszystkich uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niezależnie od rodzaju szkoły lub oddziału, do którego uczęszczają.
  • Umożliwiono uczniom z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, uczęszczającym do oddziału ogólnodostępnego lub integracyjnego, nauki drugiego języka obcego nowożytnego. Na wniosek rodzica lub pełnoletniego ucznia, uczeń ten może uczyć się drugiego języka obcego w wymiarze ustalonym dla oddziału, do którego uczęszcza.

è Rozporządzenie MEN z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z dnia 18 czerwca 2015 r., poz. 843)

W kontekście kształcenia uczniów niepełnosprawnych oraz udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej najważniejsze są zapisy mówiące, że:

  • Nauczyciele dostosowują wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia:

-        posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym;

-        posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania – na podstawie tego orzeczenia;

-        posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię tych poradni, wskazującą na potrzebę takiego dostosowania – na podstawie tej opinii;

-        nieposiadającego orzeczenia lub opinii, który jest objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole – na podstawie rozpoznania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia dokonanego przez nauczycieli i specjalistów;

-        posiadającego opinię lekarza o ograniczonych możliwościach wykonywania przez ucznia określonych ćwiczeń fizycznych na zajęciach wychowania fizycznego – na podstawie tej opinii.

  • Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być wydana uczniowi nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej.
  • Na wniosek nauczyciela lub specjalisty wykonującego w szkole zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, prowadzących zajęcia z uczniem w szkole i po uzyskaniu zgody rodziców albo pełnoletniego ucznia lub na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być wydana także uczniowi gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej.
  • Wniosek wraz z uzasadnieniem składa się do dyrektora szkoły. Dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii Rady Pedagogicznej, przekazuje wniosek wraz z uzasadnieniem oraz opinią Rady Pedagogicznej do poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, i informuje o tym rodziców albo pełnoletniego ucznia.
  • Dyrektor szkoły zwalnia ucznia:

-        z wykonywania określonych ćwiczeń fizycznych na zajęciach wychowania fizycznego – na podstawie opinii o ograniczonych możliwościach wykonywania przez ucznia tych ćwiczeń wydanej przez lekarza, na czas określony w tej opinii;

-        z realizacji zajęć wychowania fizycznego, zajęć komputerowych lub informatyki – na podstawie opinii o braku możliwości uczestniczenia ucznia w tych zajęciach wydanej przez lekarza, na czas określony w tej opinii;

-        z nauki drugiego języka obcego nowożytnego do końca danego etapu edukacyjnego ucznia z wadą słuchu, z głęboką dysleksją rozwojową, z afazją, z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera – na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia oraz na podstawie opinii lub orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.

è Rozporządzenie MEN z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego i egzaminu maturalnego (Dz. U. z 8 lipca 2015 r., poz. 959)

            W rozporządzeniu tym wskazano, iż:

  • W szczególnych przypadkach wynikających ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności ucznia, za zgodą dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej, sprawdzian albo egzamin gimnazjalny albo egzamin maturalny może być przeprowadzony w innym miejscu niż szkoła.
  • Wniosek o wyrażenie zgody składa do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej dyrektor szkoły w porozumieniu z rodzicami ucznia albo pełnoletnim uczniem:

-        nie później niż na 3 miesiące przed terminem sprawdzianu albo egzaminu gimnazjalnego;

-        nie później niż na 2 miesiące przed terminem egzaminu maturalnego.

  • Dyrektor szkoły lub upoważniony przez niego nauczyciel informuje na piśmie rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia o wskazanym przez Radę Pedagogiczną sposobie lub sposobach dostosowania warunków lub formy przeprowadzania sprawdzianu albo egzaminu gimnazjalnego albo egzaminu maturalnego do jego potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych:

-        nie później niż do dnia 20 listopada roku szkolnego, w którym uczeń przystępuje do sprawdzianu albo egzaminu gimnazjalnego;

-        nie później niż do dnia 10 lutego roku szkolnego, w którym absolwent przystępuje do egzaminu maturalnego.

 

 

è Rozporządzenie MEN z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego – załącznik nr 3 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach (Dz. U. z 2012 r., poz. 977)

Uczniów niepełnosprawnych obowiązuje ta sama podstawa programowa kształcenia ogólnego, co uczniów pełnosprawnych. Jedynie edukacja uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, odbywa się w oparciu o odrębną podstawę programową. Podstawa ta nie wyróżnia odrębnych celów, zadań ani treści nauczania dla kolejnych etapów edukacyjnych w szkole podstawowej i gimnazjum. Wyodrębnia tylko: zajęcia edukacyjne, obejmujące funkcjonowanie w środowisku, muzykę z rytmiką, plastykę, technikę, wychowanie fizyczne, religię/etykę oraz zajęcia rewalidacyjne. Uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym otrzymują wyłącznie oceny opisowe na wszystkich etapach kształcenia, zarówno z zachowania, jak i zajęć edukacyjnych. Uczniowie tacy nie podlegają obowiązkowi zdawania sprawdzianów i egzaminów. Otrzymują świadectwa promocyjne i kończące szkołę według odrębnego wzoru.

  

è Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej (Dz. U. poz. 380)

W podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej mogą być tworzone przedszkola specjalne, szkoły podstawowe specjalne, gimnazja specjalne i szkoły ponadgimnazjalne specjalne. Dyrektor przedszkola lub szkoły ma upoważnienie do:

§  określenia, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, liczby uczniów w oddziale przedszkolnym oraz w oddziale szkoły;

§  tworzenia klas łączonych dla uczniów tego samego etapu edukacyjnego, w przypadkach uzasadnionych małą liczbą uczniów lub warunkami ich leczenia oraz terapii;

§  zezwolenia – na wniosek nauczyciela, lekarza lub kierownika podmiotu – na odstąpienie od udziału ucznia w zajęciach edukacyjnych, jeżeli jego stan zdrowia uniemożliwia udział w tych zajęciach. Od dyrektora szkoły zależy czy uczeń będzie uczestniczył w mniejszej liczbie zajęć czy przez określony czas w ogóle nie będzie w nich uczestniczyć.

 

 

                Opracowała: Małgorzata Łoskot

 

Więcej informacji znajdziesz w:„Teczka pracy z dziećmi i młodzieżą z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Galeria

Archiwalne wydania

Realizacja: Ideo
Powered by: CMS Edito
Copyright 2011 Edupress. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Administrator stosuje pliki "cookies". Informacje zbierane przy pomocy "cookies" pozwalają dostosowywać usługi i treści do indywidualnych potrzeb i preferencji Użytkowników, jak również służą do opracowywania ogólnych statystyk dotyczących korzystania przez Użytkowników z Serwisu.