WebQuest – innowacyjna i nowoczesna metoda nauczania z wykorzystaniem nowoczesnych technologii

W ostatnim czasie daje się zauważyć silne powiązanie nowoczesnych technologii nie tylko w edukacji, ale i w życiu codziennym. Szkoła czy też przedszkole nie mogą przejść obojętnie wobec takiego zadania. Jednym z rozwiązań jest innowacyjna i nowoczesna metoda nauczania z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Taką właśnie metodą jest metoda WebQuest. Jest to metoda projektu grupowego bądź indywidualnego, która wiąże ze sobą różnego rodzaju media, począwszy od tych tradycyjnych – książki, aż po nowoczesne technologie – komputery, laptopy czy też smartfony lub tablety.

WebQuest w wolnym tłumaczeniu rozumiany jest jako poszukiwania w sieci, jako metoda nauczania pojawiła się stosunkowo niedawno. Wykorzystuje ona zainteresowanie uczniów komputerem i Internetem. Można zauważyć, że zainteresowanie to jest coraz większe, dlatego w tej metodzie zostało ono skierowane w kierunku dydaktyki i wykorzystane w procesie edukacyjnym. Celem WebQuestu jest umiejętne i konstruktywistyczne korzystanie z zasobów informacji znajdujących się w Internecie

Coraz bardziej popularna w szkołach i przedszkolach staje się dydaktyka konstruktywistyczna,
 w której dominującymi metodami pracy jest projekt. WebQuest przygotowuje ucznia do świadomego i mądrego korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych – nie tylko w edukacji, ale i w dorosłym życiu. Najważniejszym elementem w projekcie WebQuest jest zadanie, które angażuje myślenie i rozwija kreatywność ucznia. Zadanie zaproponowane uczniom nie może być odtwórcze, które uczeń otrzymuje rozpisane krok po kroku.

WebQuest podzielony jest na zazębiające się ze sobą ogniwa:

Temat to ogniwo stanowi początek pracy nad przygotowaniem projektu dla uczniów. Temat nie jest równoznaczny z tym podawanym uczniom na początku lekcji, jest to raczej zasygnalizowanie problemu, który będzie trzeba rozwiązać. W tym miejscu należy zainteresować ucznia, tak aby projekt zakończył się sukcesem. Ten sam temat może być stosowany w różnych grupach wiekowych – różnicą będą tylko efekty pracy uzależnione od wieku wykonawców

Wprowadzenie (o czym będzie) jest to kontynuacja ogniwa „temat”. W tym miejscu uczniowie powinni być zapoznani z danym problemem w taki sposób, aby zostali zachęceni do pracy. W przypadku młodszych uczniów może to być w formie zaproszenia do magicznego świata Internetu. Ogniwo to jest przedstawieniem celów i spodziewanych efektów (realnych). W przypadku jeśli wymaga tego temat, zawiera również informacje dotyczące umiejętności, które powinien posiadać uczeń przed przystąpieniem do projektu (tylko niezbędne, bez których wykonanie zadań jest niemożliwe). Bardzo ważne jest, aby cele nie były w formie tradycyjnych celów dydaktycznych – takie cele nie zainteresują uczniów, ponieważ nie mają odzwierciedlenia w otaczającej ich rzeczywistości. Treść wprowadzenia powinna odnosić się do ucznia – sformułowana jego językiem. We wprowadzeniu również nie powinny pojawić się zadania (zadania będą przedstawiane w następnych ogniwach WebQuestu)

Zadania (co zrobić) to ogniwo WebQuestu uważane jest za najważniejsze. W tym miejscu uczniowie powinni dowiedzieć się, co mają zrobić (merytorycznie i technicznie). Najczęściej występuje jedno zadanie ogólne i kilka zadań szczegółowych. Przedstawione uczniom zadanie musi zawierać w swojej treści dwie bardzo ważne informacje (co należy wykonać i w jakiej formie). Warto pamiętać, że najważniejszym elementem zadania jest czasownik (wskazanie na czynność, którą uczeń ma wykonać). W metodzie WebQuest nie należy korzystać z typowych zadań stosowanych w arkuszach egzaminacyjnych – powinny być użyte zadania nieschematyczne, które wymagają zaangażowania i myślenia uczniów. Twórca metody (B. Dodge) wyróżnia typy zadań odpowiednich do metody WebQuest:

- relacja – wiąże się z użyciem dowolnego źródła (np. Internetu) jako podstawowego źródła informacji. Jednak raport stworzony na podstawie znalezionych informacji nie może odbywać się na zasadzie „kopiuj-wklej”, wymaga on również umiejętności selekcjonowania i szukania sedna w opracowywaniu znalezionych informacji;

- kompilacja – bazą wyjściową dla tego typu zadań jest wydobywanie informacji z różnych źródeł i nadawanie im nowej formy. Przy rozwiązaniu takiego zadania uczeń wykorzystuje różne źródła informacji, porównując je ze sobą, i redaguje własne rozwiązanie, wypowiedź. Uczniowie mają swobodę pracy podczas organizowania i formatowania szukanych treści, ale sami muszą stworzyć własne kryteria dotyczące tej selekcji i kompilacji;

- odkrywanie tajemnic – uczniów bardzo ciekawią i intrygują wszystkie zadania „owiane tajemnicą”. Dobrym sposobem na zachęcenie uczniów do pracy jest stworzenie jakiegoś zadania w formie detektywistycznej. Tak skonstruowane zadanie wymaga od ucznia wyszukiwania informacji z różnych źródeł, porównania ich ze sobą oraz umiejętności eliminowania fałszywych tropów, które z pozoru wydają się być prawdziwe;

- dziennikarstwo – w tym typie zadań uczniowie przyjmują role reporterów. Ewaluacja takiego zadania opiera się bardziej na dokładności i rzetelności, niż na kreatywności. Podczas gdy takie zadanie jest właściwie zaplanowane, uczniowie mają szansę bardzo dobrze rozpoznać temat dzięki różnorodnym sprawozdaniom na ten sam temat;

- projektowanie – uczniowie wytwarzają własny plan mający na celu osiągnięcie zamierzonych celów. Dobrze skonstruowane zadanie wpisane jest w ramy rzeczywistych ograniczeń, ale przede wszystkim pozwala uczniom na rozwijanie kreatywności (z dobrze zastosowanymi ograniczeniami, które występują w rzeczywistości);

- wytwórczość – uczniowie poprzez opanowanie wiedzy produkują „coś” w określonej formie lub formacie (w zależności od zamierzenia autora zadania). Specyficzność tego typu zadania umożliwia uczniom wykazanie się zarówno kreatywnością, jak i indywidualizmem w wytwarzaniu produktu zadania;

- osiąganie porozumienia – w codziennym życiu często jest spotykane zjawisko kontrowersji. Ludzie nie zawsze zgadzają się ze sobą, z różnych przyczyn. Warto, żeby uczniowie umieli poradzić sobie z takim zjawiskiem i w efekcie umiejętnie dojść do porozumienia wspólnego dla obu stron dyskusji. Dobrze zaplanowane zadanie powinno pokazać uczniom, że ludzie mają różne systemy wartości, co często prowadzi do różnych niezgodności, ale poprzez przyjmowanie różnych punktów widzenia należy dojść do porozumienia. Może ono również być zakończone wytworzeniem wspólnego raportu, prezentacji skierowanych do konkretnych odbiorców. Dobrze jest, gdy takie zadanie skłania uczniów do wskazywania własnych kryteriów podczas dokonywania przez nich wyborów;

- perswazja – aby uczniowie mogli wykonać takie zadanie, muszą mieć dostęp do grupy osób prezentujących odmienne poglądy, a więc takie, z którymi się oni nie zgadzają. Niejednokrotnie takie zadanie będzie łączyło się z zadaniem budowania konsensusu. Dla tego typu zadania charakterystyczne są działania: zorganizowanie fikcyjnego przesłuchania, rozprawy sądowej bądź opiniotwórczej wypowiedzi prasowej;

- samowiedza – w przypadku gdy celem WebQuestu jest budowanie głębszego rozumienia samego siebie. W takiej sytuacji dobrze jest zorganizować długoterminowy WebQuest dotyczący własnego rozwoju osobistego czy też zawodowego, zagadnień etycznych lub problematyki odbioru sztuki i wewnętrznych wrażeń;

- analiza – kluczowym elementem rozumienia świata jest posiadanie wiedzy dotyczącej zależności występującej między różnymi zjawiskami. Podczas rozwiązywania tego typu zadania uczniowie mają okazję wyjścia poza proste i schematyczne analizy, a konstruowanie wniosków, które dotyczą dalszych konsekwencji i następstw zjawisk. Mogą oni również przyjrzeć się bliżej analizowanym obiektom lub zjawiskom, przez co możliwe jest wyszukanie różnic i podobieństw oraz formułowanie przypuszczeń dotyczących znaczeń badanych obiektów;

- osąd – zastosowanie takiego typu zadania kształci u uczniów umiejętność przeprowadzania ewaluacji oraz dokonywania odpowiednich wyborów w oparciu o wcześniej ustalone kryteria. Dobrze zaprojektowane zadanie umożliwia uczniom nabieranie doświadczenia w wyjaśnianiu i bronieniu własnego systemu wartości;

- projekt badawczy – dzięki takiemu zadaniu uczniowie kształcą u siebie umiejętność formułowania hipotez opartych na pozyskanych informacjach oraz opisywania rezultatów i wniosków w formie raportu naukowego

Wymienione propozycje zadań nie zawsze dają możliwość pracy grupowej, część z nich przeznaczona jest do pracy indywidualnej uczniów. Jest to bardzo ważne kryterium podczas doboru zadań w projekcie WebQuest. Typy zadań odpowiadają taksonomii Blooma, dzięki czemu są one mocno powiązane z kształtowaniem u uczniów umiejętności wnioskowania, analizy, syntezy i ewaluacji. Ważne jest również, aby w ogniwie zadania nie została podana informacja o sposobie realizacji zadania – powinno to być wyjaśnione w następnym ogniwie, jakim jest „proces” (autorzy podręcznika dla nauczycieli zaznaczają, że jest to dość częsty błąd)

Proces (jak wykonać zadanie) – w tym ogniwie powinny być umieszczone wszystkie informacje dotyczące sposobu wykonania zadania. Najważniejszy powinien być opis podziału ról pełnionych przez uczniów podczas pracy. Liczebność osób w danej grupie musi ściśle wynikać z ról oraz zadań do wykonania, nie może ona być wynikiem podziału arytmetycznego liczby osób w grupie. Uczniowie w tym miejscu powinni być zapoznani z tym, jak będzie przebiegać WebQuest (określenie, jaki rodzaj pracy będą wykonywać – indywidualna czy grupowa). W przypadku pracy grupowej uczniowie powinni być zapoznani z liczebnością grup (najmniejsza lub największa), zasadami przydziału. Uczniowie koniecznie muszą znać czas realizacji projektu (liczba dni lub tygodni) i formę produktu końcowego. Zalecane jest, aby cały opis procesu skierowany był bezpośrednio do ucznia (np.: „zostaniesz przydzielony”, „wybierzcie lidera, który…”)

Źródła (z czego korzystać) – przed przystąpieniem do WebQuestu uczeń powinien otrzymać pewien zestaw poprawnych merytorycznie i metodycznie dostępnych źródeł informacji. Jest to szczególnie ważne ze względu na wszechobecny dostęp do nadmiaru informacji, szczególnie w Internecie. W ogniwie źródła można wyróżnić kilka typów źródeł wykorzystywanych w trakcie WebQuestu:

- źródła sieciowe – wyróżniamy różnorodne strony internetowe, internetowe bazy danych, fora internetowe, e-maile;

- źródła i zasoby informatyczne offline – dostępne dane offline (oprogramowanie w trakcie realizacji, np. filmy wideo), również w tej kategorii znajduje się wyszukiwarka książek w bibliotece;

- źródła multimedialne – są to zalecane przez nauczyciela filmy, materiały dźwiękowe i wideo;

- źródła książkowe – zalecane przez nauczyciela pozycje książkowe;

- inne źródła – np. źródła osobowe – wywiady, ankiety, sondaże, telewywiady itp.;

- zasoby ludzkie – nauczyciel opiekun WebQuesta, ewentualnie inni nauczyciele opiekunowie, osoby wspierające, ale również adresy e-mail osób, które godzą się na pomoc uczniom w WebQueście;

- inne zasoby – materialne (np. pomieszczenia), doświadczalne (np. eksperyment, wycieczka)

WebQuest z założenia opiera się na źródłach internetowych, jednak nie powinien się do nich ograniczać. Uczniowie muszą być zaznajomieni z przykładowymi źródłami, ale dobrze jest, gdy ich praca nie opiera się tylko na podanych przez nauczyciela źródłach. Źródła powinny być tak dobrane, aby nawet najsłabszy uczeń poradził sobie z odnalezieniem potrzebnych informacji. Na szczególne docenienie zasługują uczniowie, których praca znacznie wykracza poza podane przez nauczyciela zasoby informacyjne.

Ewaluacja (jak ocenić) – jeszcze przed przystąpieniem do pracy uczniowie powinni być świadomi, za co i w jaki sposób będą oceniani. Warto też, aby oprócz oceny sporządzonej przez nauczyciela uczniowie mieli okazje sami się ocenić. Wprowadzając uczniów do pracy metodą WebQuestu, dobrze jest pokazać gotowe produkty projektu (od tych wzorcowych, aż do tych akceptowanych – ich rozpiętość może być ogromna, wtedy właśnie będzie pokazywać drogę uczniom do doskonałości, przy czym jednoznacznie jasno określać minimalne standardy wymagań)

Podsumowanie – jest ono podzielone na kilka etapów:

- treści stałe dla wszystkich WebQuestów – konkluzja zawierająca krótki tekst o tym, czego uczniowie się nauczyli, zachęcając przy tym do dalszych działań. W tym miejscu uczniowie w ukończonym dziele mają szanse zobaczyć swój własny rozwój. Nie jest to niezbędne ogniwo WebQuestu, ale jest dobrym elementem wieńczącym dzieło;

- o projekcie – tę sekcję przygotowują autorzy (uczniowie). Ważne jest, aby nauczyciel pomógł uczniom w kwestiach prawnych (ochrona wizerunku, licencja). Powinny się tutaj również znaleźć informacje o autorach, notatka od autora, formy kontaktowania się z autorami WebQuestu oraz informacje o zasadach używania produktu, prawach, licencjach (zalecane jest zwrócenie szczególnej uwagi na licencję CC, przy czym jednak należy pamiętać, że nie wolno nadać odbiorcom większych praw, niż posiada je sam autor);

- przewodnik nauczyciela – jest to miejsce na wskazówki dla innych nauczycieli, którzy chcieliby wykorzystać WebQuest. Powinny się tutaj znaleźć informacje o grupie docelowej – klasa, wiek, dziedzina WebQuestu – np. przedmiot szkolny, standardy i warunki realizacji, refleksje nauczyciela po pracy, przykładowe produkty pracy uczniów.

Omówiona powyżej metoda WebQuest może wydawać się trudna lub niewykonalna w nauczaniu przedszkolnym. Początkowe użycie WebQuestu może skutkować wykorzystaniem tylko jednego ogniwa. Lepiej jest nawet, gdy nauczyciel zaczyna od prostego, krótkoterminowego projektu, poznaje preferencje oraz interakcje grupy. Można zauważyć, czy dzieci preferują pracę metodą indywidualną, czy też już w niektórych momentach można mówić o delikatnym wprowadzaniu metody grupowej.

Warto, aby podczas pracy innowacyjną metodą WebQuest włączać do współpracy rodziców. Rodzice wspólnie z dziećmi mogą wyszukiwać zdjęć potrzebnych do przeprowadzania projektu. Dzieci, wychowankowie przedszkola mogą razem z rodzicami uczyć się obsługi drukarki, ale też mieć realny wpływ na to – jaki rysunek zostanie wykorzystany na zajęciach (to zapewne wzmacnia ich samoocenę i pozytywnie wpływa na nastawienie do dalszej edukacji). Nie tylko rodzice muszą być włączani do projektu. Zapewne dużą innowacją byłoby włączenie do współpracy innego przedszkola – może to być placówka przedszkolna z tego samego miasta (kiedy to dzieci mogą się nie tylko dzięki nowoczesnym technologiom porozumiewać, ale też mogą się realnie spotkać, na przykład na wspólnym spacerze), jednocześnie może to być placówka z innego miasta, czy też nawet województwa, w takim przypadku trzeba będzie zastosować nowoczesne technologie. Dzieci mogą spotykać się online za pomocą różnorakich narzędzi. Mogą realnie ze sobą rozmawiać za pomocą narzędzia Skype, czy też możliwości funkcji poczty Gmail. Taki wspólny projekt niewątpliwie będzie ciekawą i innowacyjną metodą nauczania z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

Dobrze jest, gdy nauczyciel na bieżąco publikuje wyniki pracy swoich wychowanków. W takim przypadku może być pomocny własny blog grupy czy też różne strony internetowe (darmowe oparte na witrynie Google). Aktualnie w Internecie można odszukać różne przykłady projektów WebQuest dedykowanych już dla przedszkolaków. Można również, wzorując się na danych WebQuestach, stwarzać własne ze specjalnym uwzględnieniem potrzeb edukacyjnych i możliwości swoich wychowanków. Warto więc w oparciu o przedstawioną metodę realizować program nauczania w przedszkolu, dzięki czemu w ciekawy sposób można zainteresować wychowanków edukacją, jak również przygotować do trudnej, ale i niezwykle ważnej umiejętności, jaką jest praca w grupie oraz wyszukiwanie informacji w sieci na zadany temat. Umiejętności te są niezwykle ważne w dalszej edukacji oraz pomagają zapewnić wychowankowi dobry start w szkole.

 

 

Iwona Micorek

 

Galeria

Archiwalne wydania

Realizacja: Ideo
Powered by: CMS Edito
Copyright 2011 Edupress. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Administrator stosuje pliki "cookies". Informacje zbierane przy pomocy "cookies" pozwalają dostosowywać usługi i treści do indywidualnych potrzeb i preferencji Użytkowników, jak również służą do opracowywania ogólnych statystyk dotyczących korzystania przez Użytkowników z Serwisu.